COLUMN: Back to basics

19 oktober 2014
in Category: COLUMNS
0 532 0
COLUMN: Back to basics

COLUMN: Back to basics

Er valt niet meer aan te ontkomen, de geluiden van de nieuwe economie. Banen worden binnenkort overgenomen door verregaande automatisering. Dat geeft nu ook onze minister Lodewijk Asscher schoorvoetend toe. De roep om een basisinkomen wordt steeds luider. Door de blijvend hoge werkloosheid en voor velen onzekere toekomst dreigt door de huidige inrichting van onze maatschappij een steeds groter wordende groep mensen de boot te missen. Mensen schrijven zich al uit uit de gemeentelijke basisadministratie en duiken onder (Vertrokken Onbekend Waarheen). Een basisinkomen, zonder meldingsplicht, sollicitatieplicht, vermogens- en andere toetsen, zou mensen in staat stellen hun leven naar eigen keuze in te richten en het gevoel te krijgen meer vat op hun leven te hebben.

So far so good, bovenstaande is inmiddels een bekend verhaal. De werkelijkheid is weerbarstiger. Natuurlijk zal een omwenteling als deze nog jaren vergen, omdat de praktische uitvoerbaarheid op dit moment nog mijlenver van ons af staat. Maar ook de denkwijze staat nog in schril contrast met vandaag.

Hoe schril, dat blijkt  bijvoorbeeld uit oneliners als Een uitkering is een vangnet, geen hangmat, zoals een van onze gemeenteraadsleden onlangs publiceerde in de Volkskrant. Deze bittere en stemmingmakende spitsvondigheid laat zien dat een niet onaanzienlijk deel van de de boven ons gestelden nog steeds gelooft in de oude groei-economie. ‘Wij gaan je stimuleren aan het werk te gaan, we schaffen ook je langdurigheidstoeslag af, als je niet wil dan dwingen we je gewoon. Want wij denken dat je niet wil. En als nog meer armoede je niet wakker krijgt, is er nog altijd de dwangarbeid.’

Door dergelijke stigmatiserende taal weggezet worden als lui en onverantwoordelijk helpt natuurlijk niet echt om mensen zich weer volwaardig lid van onze samenleving te laten voelen. Dat gedwongen worden langdurig gratis te werken funest is voor je eigenwaarde  is niet zo moeilijk te bedenken. Dat dergelijke trajecten de uitkeringsgerechtigden weer aan het werk helpen blijkt vaak een onwaarheid. Ik durf te stellen dat de meeste mensen die nu een uitkering nodig hebben zelf echt wel willen werken en maatschappelijk willen meetellen.

Maar ho: misschien moeten we hier al een onderscheid maken tussen betaald werk en maatschappelijk meetellen. Die koppeling wordt nog steeds gemaakt, maar het loslaten hiervan en iedereen de kans geven zelf bij te dragen aan de maatschappij is in mijn ogen een heilzamer weg dan mensen te dwingen maatschappelijk mee te tellen en zelfs het ’maatschappelijk belangrijke werk’  voor ze uit te kiezen, zoals nu gebeurt. Paradox: je moet willen meetellen, wij vertellen je wat je moet willen.

Het is de vraag of de mensen met wie het nu goed gaat zich sterk willen maken voor het basisinkomen. De snelle luxe heeft toch een bepaalde aantrekkingskracht. Zo hebben we nu een Markthal vlak naast de bekende Binnenrotte-markt; 1 miljoen bezoekers reeds. En lees ik net een bericht: Kleinere kramen voor marktkooplui Rotterdam. Timing is everything.

Een gegarandeerd inkomen, niet als ’vangnet’ maar als burgerrecht, een dergelijke verandering zou de maatschappij wellicht op zijn kop zetten. Een samenleving mogelijk maken die niet langer draait om betaald werk als bestaansreden, maar om meetellen en bijdragen. Dat de onderlinge verbondenheid groeit en niet de economie. Dat het Centraal Planbureau niet langer de stand van de economische barometer weergeeft. Maar dat een bureau voor Marginale Chaos het niveau van welbevinden in kaart brengt.

Op de korte termijn de huidige perverse een-tweetjes tussen gemeenten en (werk)bedrijven saboteren, dat zou moreel al een opsteker zijn.

 

Robert Giesselbach

 

 

Reacties

stuks

, , ,